در حالیکه سایه تنشهای نظامی همچنان بر منطقه سنگینی میکند، مذاکرات ایران و آمریکا به طور شکنندهای در جریان است. روز جمعه اولین دور مذاکرات بعد از جنگ در ژنو برگزار شده و قرار است فردا، دومین و احتمالا آخرین دور مذاکرات هم برگزار شود. عباس عراقچی می گوید پیش نویسی از توافق تهیه شده که از برجام هم درخشان تر است. او گفته «اگر به دیپلماسی اولویت داده شود» دو کشور به «توافقی بی سابقه» دست پیدا خواهند کرد.
شب گذشته اما جلسه مهمی در کنگره آمریکا با حضور وزیر خارجه دولت ترامپ برگزار شده است. موضوع محوری این جلسه، توجیه نمایندگان کنگره برای تصمیم دولت در قبال ایران بوده است. خروجی این جلسه به نظر مثبت نمی رسد.
دموکراتهای ارشد سنای آمریکا پس از خروج از یک جلسه توجیهی پشت درهای بسته درباره آمادگیهای جنگی دولت آمریکا، از رئیسجمهور ترامپ خواستند استدلال خود را درباره احتمال حمله نظامی به ایران، برای مردم آمریکا بهصورت علنی توضیح دهد.
چاک شومر، رهبر اقلیت دموکرات سنا بعد از این جلسه با لحنی متاثر گفت: «دولت باید درباره موضوعی به این مهمی، به مردم آمریکا توضیح بدهد.»
مارک وارنر دیگر عضو ارشد دموکرات در کمیته اطلاعات سنا، گفت رئیسجمهور «وظیفه دارد» برای مردم آمریکا روشن کند دولت دقیقاً با هرگونه حمله احتمالی به ایران دنبال چه هدفی است و چگونه میخواهد از منافع آمریکا محافظت کند.
به نظر میرسد تصمیم آمریکا برای حمله، قطعی تر از ادامه مسیر دیپلماتیک است.
مالکی: ایران مایل به مذاکره نبود
فداحسین مالکی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، در گفتوگو با رویداد۲۴ درباره روند مذاکرات و احتمال درگیری نظامی میگوید: «پیشنهاددهنده مذاکرات آمریکاییها بودند؛ چه مستقیم و چه از طریق کشورهایی که با جمهوری اسلامی ایران همجهت و همسو هستند. این نکته مهمی است.»
وی درباره علت بیمیلی اولیه ایران به مذاکرات افزود: «دلیل اینکه ایران در ابتدا تمایل چندانی به مذاکره نداشت، تجربه تلخی بود که از مذاکرات قبلی در مسقط داشتیم. بعد از اینکه ایران پای میز مذاکره آمد، دیدید با حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی، بساط مذاکره جمع شد و عملاً میز مذاکره به هم ریخت. به همین دلیل در این دوره ایران تمایل پررنگی نشان نمیداد، هرچند در نهایت این مذاکرات پذیرفته شد.»
با این حال مالکی میگوید به مذاکره «خوشبین» است. او معقتد است این دور مذاکره برای آمریکاییها از ایران مهمتر است و اهمیت آن برای واشنگتن جدیتر به نظر میرسد.
حضور کوشنر در مذاکرات مساوی حضورترامپ است
به گفته مالکی، حضور داماد ترامپ و همچنین فرمانده سنتکام در دور اول مذاکرات معنا و پیام خاص خودش را دارد. «حضور داماد ترامپ یعنی حضور لحظهبهلحظه رئیس جمهور آمریکا در جریان مذاکرات و اینکه گزارشها بهصورت مستقیم به وی منتقل میشده است. این نشان میدهد آنها دیپلماسی را همزمان با وضعیت میدانیِ صفآراییشده پیش میبرند.»
تا این لحظه طرف آمریکایی همه پیشنهادهای ایران را پذیرفته
این عضو کمیسیون امنیت ملی در تشریح دلایل اهمیت مذاکرات برای آمریکا گفت: «تا اینجا هر آنچه تیم مذاکرهکننده ایران پیشنهاد داده—چه در تغییرات و چه در بستههای موضوعی—طرف آمریکایی بررسی کرده و در مواردی پذیرفته است. این نشان میدهد مذاکرات برای آمریکا مهم است. به تعبیر من، لشکرکشی آمریکا در خلیج فارس هزینههای بسیار سنگینی را بر دولت و ملت این کشور تحمیل کرده است.»
جنگ احتمالی برنده ندارد | پای کشورهای منطقه به جنگ کشیده میشود
وی تصریح کرد: «اگر اتفاقی رخ دهد، یقین داشته باشید این جنگ اصلاً برندهای ندارد و اگر هم برندهای داشته باشد، آن برنده آمریکا نخواهد بود؛ چون پای بسیاری از کشورهای منطقه به میان کشیده خواهد شد. مجموعه این نکات مبنای خوشبینی من نسبت به میز مذاکره است.»
مالکی با اشاره به تحرکات دیپلماتیک اخیر اسرائیل گفت: «جلسه سهساعته نتانیاهو با ترامپ را ببینید؛ تلاشی برای اینکه ترامپ را به سمت حمله به ایران سوق دهد. خروجی آن جلسه—تا آنجا که ما اطلاع داریم—مطلوب نتانیاهو نبود. البته از قبل هم میدانستیم مسئله اصلی، اعتماد متقابل طرفین است.»
وی افزود: «هرچند اقدامات آمریکا در دور اول مذاکرات و فراز و نشیبهای آن، و همچنین برخی پیشنهاداتی که ایران نپذیرفت، نشان میدهد واشنگتن تلاش کرده بخشی از اعتماد جمهوری اسلامی ایران را جلب کند و بگوید این بار جدی وارد شده است، اما در عین حال اعتماد ایران تا حد زیادی سلب شده و اعتبار لازم برای آمریکا وجود ندارد.»
روسیه، ترکیه و پاکستان برای برگزاری رزمایش نظامی مشترک با ایران اعلام آمادگی کردند
مالکی در ادامه با اشاره به آرایشهای میدانی گفت: «همزمان با صفآرایی آمریکاییها در خلیج فارس و دریای عمان، ایران نیز از قبل صفآرایی خود را نشان داده بود. کشورهای همجهت و راهبردی با ایران از جمله روسیه نیز اکنون در مانورها و رزمایشها حضور دارند. برخی کشورها مانند پاکستان و ترکیه هم اعلام آمادگی کردهاند. در واقع منطقه با بحران بسیار جدی مواجه است و باید از این وضعیت خارج شود، چراکه جنگ به نفع هیچکس نخواهد بود.»
جنگ احتمالی محدود نخواهد بود
وی در پاسخ به پرسش پایانی درباره احتمال وقوع جنگ محدود گفت: «اگر جنگی صورت بگیرد، قطعاً محدود نخواهد بود؛ این جنگ، جنگی فرسایشی است و دامنه آن بسیاری از کشورهای منطقه را در بر خواهد گرفت.»