«بازی وسطی» آمریکا با چین، هند و ترکیه بر سر ایران | فشار اقتصادی فوری به نتیجه سیاسی نمی‌رسد

همشهری آنلاین – گروه سیاسی: متیو کرونیگ، پژوهشگر ارشد شورای آتلانتیک، می‌گوید سیاست جدید آمریکا می‌تواند فشار اقتصادی بر ایران را افزایش دهد، اما لزوما به حل‌وفصل درگیری یا دستیابی به توافق مورد نظر دونالد ترامپ منجر نخواهد شد. به گفته او، واشنگتن با تهدید به تحریم کشورهای طرف معامله با ایران، در واقع تلاش می‌کند سایر کشورها را میان ادامه خرید نفت و گاز ارزان ایران و حفظ دسترسی به دلار و بازار آمریکا مخیر کند؛ رویکردی که به گفته کرونگ، احتمالا در نهایت خرید نفت ایران را کاهش خواهد داد، اما اجرای آن و تبدیل فشار اقتصادی به نتیجه سیاسی، هفته‌ها یا حتی ماه‌ها زمان می‌برد. گفت‌وگوی سی‌بی‌اس آمریکا با کرونیگ را می‌خوانید:

اگر همه اینها عملی شود، اقدام بسیار بزرگی خواهد بود. امروز گزارش‌هایی دیدم که می‌گفتند چین در این طرح همراه نیست. شاید کشورهای دیگری هم همراه نشوند. آیا این سیاست واقعا جواب خواهد داد؟

فکر می‌کنم این سیاست برای افزایش فشار اقتصادی بر ایران موثر خواهد بود. اما نمی‌دانم آیا برای حل‌وفصل درگیری و دستیابی به توافقی که رئیس‌جمهور ترامپ می‌خواهد نیز موثر خواهد بود یا نه. در مورد اعمال فشار بر ایران، فکر می‌کنم مخاطبان شما باید یک نکته مهم را درک کنند. وقتی درباره تحریم ایران صحبت می‌کنیم، در واقع فقط ایران را تحریم نمی‌کنیم؛ بلکه تهدید می‌کنیم سایر کشورهای جهان را نیز تحریم کنیم.

پیام ما اساسا این است: با ایران تجارت نکنید.

دقیقا. به چین، هند و ترکیه می‌گوییم: اگر با ایران تجارت کنید، شما را تحریم خواهیم کرد. بنابراین عملا سایر کشورهای جهان را مجبور می‌کنید تصمیم بگیرند که آیا ترجیح می‌دهند نفت و گاز ارزان ایران را بخرند یا اینکه دسترسی خود به دلار آمریکا و بازار آمریکا را حفظ کنند. این کشورها را در یک دوراهی دشوار قرار می‌دهد و فکر می‌کنم دست‌کم برخی از آنها به این نتیجه خواهند رسید که نمی‌توانند خطر از دست دادن دسترسی به بازار آمریکا را بپذیرند. بنابراین احتمالا شروع به کاهش خرید نفت ایران خواهند کرد.

رئیس‌جمهور تا حدودی مشخص کرده که آمریکا قصد دارد چه حوزه‌هایی را هدف قرار دهد. اجازه بدهید آنها را برای مخاطبانم خلاصه کنم: قاچاق نفت، خطوط سوآپ ارزی، انتقالات نقدی، صرافی‌ها، ثبت کشتی‌ها و شرکت‌های پوششی. اما متیو، بخشی از این موارد ظاهرا کاملا خارج از سیستم رسمی فعالیت می‌کنند. چطور می‌توان به آنها دسترسی پیدا کرد؟ چطور می‌توان چیزی را تحریم کرد که آشکارا در بازار سیاه فعالیت می‌کند؟

تحریم‌ها همیشه یک بازی موش و گربه هستند. شما یک نهاد را که با ایران تجارت می‌کند تهدید به تحریم می‌کنید و آنها اغلب چه کار می‌کنند؟ تحت یک نام دیگر فعالیت خود را آغاز می‌کنند. بنابراین یک بازی دائمی برای فرار از تحریم‌ها شکل می‌گیرد.

آنها بازی وسطی (داژبال) می‌کنند.

بله. و بنابراین آنها مدام از دست تحریم‌ها فرار می‌کنند و وزارت خزانه‌داری آمریکا هم باید دائما آنها را شناسایی و نهادهای جدید را تحریم کند.

برخی از این نهادها حتی مجوز رسمی ندارند یا اساسا به‌صورت رسمی ثبت نشده‌اند؛ کاملا خارج از سیستم رسمی و در بازار سیاه فعالیت می‌کنند.

دقیقا. بنابراین ممکن است مخاطبان بپرسند: خب، اگر این کار امکان‌پذیر است، چرا از ابتدا همین کار را انجام نمی‌دادیم؟ اما همان‌طور که به خاطر دارید، چند هفته پیش و به‌عنوان بخشی از این راهبرد، ما عملا به ایران اجازه می‌دادیم نفت خود را بفروشد؛ چون فکر می‌کردیم به توافق رسیده‌ایم. حالا که متوجه شده‌ایم این توافق عملی نشده است، می‌گوییم: «خب، حالا وقت آن است که دوباره فشار را افزایش دهیم.»

اما متیو، گفته شده و من در جاهای دیگری هم خوانده‌ام که اگر این سیاست جدید باشد، باید مدت زیادی منتظر بمانیم؛ چون اجرای آن زمان زیادی می‌برد و ایجاد اثر «گازانبری» بر اقتصاد ایران نیز زمان‌بر خواهد بود. و حتی پس از آن، احتمالا زمان بیشتری لازم است تا این فشار پیامدهای سیاسی برای حکومت ایران داشته باشد.

دقیقا همین‌طور است. و فکر می‌کنم رئیس‌جمهور هنوز خواهان توافق است. این چیزی است که خودش گفته است. اما فکر می‌کنم آنها به این نتیجه رسیده‌اند که در شرایط فعلی، زمینه برای دستیابی به توافق فراهم نیست. حکومت ایران حاضر نیست توافقی را بپذیرد که ما بتوانیم قبول کنیم. بنابراین آنها با اعمال فشار بیشتر در حال آماده کردن شرایط هستند. امید این است که پس از گذشت چند هفته، شاید چند ماه، حکومت ایران بگوید: «این شرایط دارد دشوار می‌شود. بیایید دوباره به میز مذاکره برگردیم و راه متفاوتی را امتحان کنیم.»